Blog Details

Septoplastika (burun çəpəri əyriliyi əməliyyatı) nədir?

Bəzi hallarda, nəfəs almadan məsul olan burnu bölən sümük və qığırdaq quruluşu əyriliyə malik ola bilər. Ciddi nəfəs alma çətinliklərinə səbəb olan bu əyrilik (septumun deviasiyası) insanların həyatına əhəmiyyətli dərəcədə mənfi təsir göstərir və həyat keyfiyyətini aşağı salır. Septoplastika əməliyyatı burundakı bu əyriliyi düzəltmək üçün müxtəlif üsullarla həyata keçirilə bilər. Ümumi anesteziya altında aparılan bu əməliyyatdan sonra xorultu, tez-tez sinusit infeksiyaları, davamlı burun axıntısı və xroniki baş ağrıları kimi simptomlardan xilas olmaq mümkündür. Memorial Ankara Xəstəxanasının Qulaq, Burun və Boğaz şöbəsindən dosent Erdal Seren septoplastika haqqında məlumat verdi.

Septoplastika (Septum Sapması Əməliyyatı) nədir?

Burnun içərisində yerləşən və onu orta xətt boyunca iki hissəyə bölən bir quruluş, burun septumudur. Əyilmə septumu , anadangəlmə və ya zamanla travma nəticəsində yaranan bu quruluşun əyriliyidir və onu düzəltmək üçün edilən cərrahi əməliyyat septoplastika adlanır.

Septoplastika hansı xəstəliklərdə aparılır?

Septoplastika əməliyyatı , septal əyrilik burun tıkanıklığı, burundan nəfəs almaqda çətinlik, xoruldama , tez-tez sinusit infeksiyaları, davamlı postnazal axıntı və ya xroniki baş ağrıları kimi simptomlarla müşayiət olunduqda həyata keçirilir.

Septoplastika necə həyata keçirilir?

Septoplastika əməliyyatı yerli və ya ümumi anesteziya altında həyata keçirilə bilər. Burun içərisində sadə bir kəsiklə burun mukozasının altında yerləşən arakəsməyə daxil olmaq mümkündür. Hər hansı bir sapma düzəldilir və zərurət yarandıqda sümük çıxıntıları aşağıya doğru əyilir və ya çıxarılır. Burnun xarici quruluşu iştirak etmədiyi üçün həmin nahiyədə şişkinlik və ya göyərmə olmayacaq.

Septoplastikanın üstünlükləri nələrdir?

Septoplastika əməliyyatı yalnız burunun daxili quruluşunu düzəltməklə kifayətlənmir, həm də bədənin ümumi fəaliyyətinə domino təsiri göstərən çoxsaylı sağlamlıq faydaları təqdim edir. Düzgün nəfəs ala bilməyən bir bədən, oksigen tutumunun azalması səbəbindən bir çox ikinci dərəcəli problemlərlə qarşılaşır. Bu əməliyyatın təmin etdiyi əsas üstünlüklər aşağıdakılardır:

• Keyfiyyətli və Fasiləsiz Yuxu: Çəpər deviasiyası düzəldildikdə, yuxu zamanı ağızdan nəfəs almaq ehtiyacı aradan qalxır. Bu, səhərlər daha gümrah oyanmağa və xroniki yorğunluğu aradan qaldırmağa gətirib çıxarır.
   
• Sinus Sağlamlığının Qorunması: Hava yollarının açılması sinusların təbii drenaj mexanizmini bərpa edir. Bu, təkrarlanan sinusit tutmalarını və üz nahiyəsində dolğunluq hissini minimuma endirir.
   
• Qoxu və dad hissinin yaxşılaşması: Burnun yuxarı hissələrinə hava axını yaxşılaşdıqda, qoxu reseptorları daha aktivləşir. Bu, dolayı yolla qidadakı dad hissinin güclənməsinə səbəb olur.
   
• Fiziki Performansın Yaxşılaşdırılması: İdman və idman zamanı burundan rahat nəfəs ala bilmək ürəyin və ağciyərlərin daha səmərəli işləməsinə kömək edir.
   
• Yuxarı Tənəffüs Yolları İnfeksiyalarının Azalması: Düzgün filtrlənmiş hava ağciyərlərə çatdığı üçün faringit, laringit və boğaz quruluğu kimi şikayətlərin tezliyi azalır.

Bu funksional irəliləyişlər septoplastikanı müasir tibbdə həyat keyfiyyətini ən sürətlə yaxşılaşdıran cərrahi prosedurlardan birinə çevirir.

Septoplastika üçün uyğun namizəd kimdir?

Septoplastika, çəpər əyriliyi olan hər kəsə tətbiq edilən bir prosedur deyil. Bu cərrahi müdaxilə, xüsusilə çəpər əyriliyi səbəbindən həyat keyfiyyəti əhəmiyyətli dərəcədə azalan şəxslər üçün nəzərdə tutulub. Aşağıdakı şikayətlərdən biri və ya bir neçəsi varsa, həkiminiz septoplastika əməliyyatını sizin üçün ən uyğun seçim hesab edə bilər:

• Xroniki Burun Tıxanması: Sümük və ya qığırdaq əyriliyi səbəbindən bir və ya hər iki burun dəliyinin davamlı olaraq tıxandığı bir vəziyyət.
   
• Nəfəs almaqda çətinlik: Xüsusilə yuxu və ya fiziki fəaliyyət zamanı burundan kifayət qədər hava ala bilməmək.
   
• Təkrarlanan sinusit: Onurğanın əyriliyinin sinus keçidlərini bağlaması nəticəsində yaranan sağalmayan sinus infeksiyaları.
   
• Yuxu Apnesi və Xorultu: Burun daralmasından qaynaqlanan nəfəs alma fasilələri və ya ağır xorultu problemləri.
   
• Üz ağrısı və baş ağrısı: Burun içindəki sinirlərə basan sapma nəticəsində yaranan xroniki ağrı.

Bu əməliyyatın aparılması üçün xəstənin sümük inkişafı tam olmalıdır və ümumiyyətlə 18 yaş və ya daha yuxarı olması üstünlük təşkil edir.

Septoplastika və rinoplastika arasındakı fərqlər nələrdir?

Septoplastika və rinoplastika tez-tez bir-biri ilə qarışdırılan iki prosedurdur. Əslində, onlar əsas məqsədlərinə görə fərqlənirlər. Septoplastika tamamilə funksional bir prosedurdur; yəni burun içərisindəki qığırdaq və sümük quruluşunu düzəltməklə sağlam nəfəs almağı yaxşılaşdırmağı hədəfləyir. Bu əməliyyat burunun xarici görünüşünü, körpüsünü və ya ucunu dəyişdirmir.

Digər tərəfdən, rinoplastika burnun xarici quruluşunu estetik cəhətdən dəyişdirmək (ölçüsünü kiçiltmək, qaldırmaq və ya formasını dəyişdirmək) üçün həyata keçirilir. Xəstədə həm tənəffüs problemləri, həm də deformasiya varsa, hər iki prosedur septorinoplastika ilə eyni seansda birləşdirilə bilər. Bir sözlə, septoplastika sağlamlığınız üçün bir müdaxilədir, rinoplastika isə görünüşünüz üçündür.

Septoplastika əməliyyatından sonra hansı tədbirlər görülməlidir?

Əməliyyatın özü uğurlu olduğu kimi, septoplastikadan sonrakı bərpa prosesi də davamlı sağalma üçün vacibdir. Rahat bir sağalma dövrü təmin etmək üçün aşağıdakı məqamlara diqqət yetirməlisiniz.

• Baş Vəziyyəti: İlk bir neçə gün yatarkən başınızı iki yastıqla yuxarıda saxlamaq şişkinliyi azaltmağa kömək edəcək.
   
• Fiziki fəaliyyətlər: Əməliyyatdan sonrakı ilk iki həftə ərzində ağır idman növləri ilə məşğul olmaqdan, əyilməkdən və ağır əşyaları qaldırmaqdan çəkinmək lazımdır.
   
• Burun Təmizlənməsi: Həkiminizin tövsiyə etdiyi kimi, müntəzəm olaraq duzlu burun spreylərindən istifadə edərək qabıqlanmanın qarşısını almalısınız. Burnunuzu qətiyyən güclü şəkildə üfürməyin.
   
• Eynək İstifadəsi: Septoplastika burun körpüsünə heç bir müdaxiləni nəzərdə tutmasa da, buruna təzyiqin qarşısını almaq üçün ilk bir neçə həftə ərzində qalın eynək taxmaqdan çəkinmək lazım ola bilər.
   
• Ətraf mühitin temperaturu: Çox isti duşlardan və qan damarlarını genişləndirən və qanaxma riskini artıran sauna və ya buxar otaqları kimi mühitlərdən çəkinin.

Uğursuz septoplastikanın mümkün nəticələri hansılardır?

Hər hansı bir cərrahi əməliyyatda olduğu kimi, səhv texnika ilə edilən müdaxilələr də uğursuz septoplastika ilə nəticələnə bilər. Bunun ən açıq nəticələri aşağıdakılardır:

• Davamlı Burun Tıxanması: Burun burunlarının (konxelərin) sapmasının natamam düzəldilməsi və ya laqeydliyi səbəbindən davam edən tənəffüs problemləri.
   
• Çəpərin Perforasiyası: Əməliyyat zamanı qığırdaq membranlarının zədələnməsi nəticəsində çəpərdə yaranan dəlik (nəfəs alarkən fit səsi çıxara bilər).
   
• Burun Çökməsi (Yəhərli Burun): Burun damını tutan qığırdaq dayağının həddindən artıq çıxarılması nəticəsində burun körpüsünün çökməsi.
   
• Yapışmalar (Sinexiya): Sağalma dövründə burun içindəki toxumaların bir-birinə yapışması səbəbindən tənəffüs yollarının daralması.

Belə hallarda, problemi həll etmək üçün burun septumunun reviziyası əməliyyatı lazım ola bilər.

Septoplastika ilə bağlı tez-tez verilən suallar 

Septoplastika əməliyyatı üçün namizəd kimdir?

Septoplastika əməliyyatı septal əyrilik səbəbindən nəfəs almaqda çətinlik çəkən hər kəsə tətbiq oluna bilər. Lakin, sümük və üz inkişafı tamamlandığı üçün xəstənin yaşı 18 və ya daha böyük olmalıdır.

Septum nədir?

Burnun içərisində yerləşən və orta xətt boyunca iki hissəyə bölən anatomik bir quruluş, arakəsmənin qismən sümükdən, əsasən qığırdaqdan ibarətdir.

Endoskopik septoplastika nədir?

Bu prosedur, xüsusilə də septumun arxa hissələrindəki və sinus dəliklərini tıxan çıxıntıların endoskopik nəzarət altında çıxarılmasını əhatə edir. Endoskopik cərrahiyyə asanlıq və yaxşı görünürlük təmin edir. Bu prosedurun digər bir üstünlüyü, əməliyyatdan sonra silikon şinalara ehtiyacı aradan qaldırmasıdır.

Revizion septoplastika nədir?

Bu cərrahi prosedur, əvvəlki septoplastikadan sonra yaranan ağırlaşmaları düzəltmək və ya ilk əməliyyatdan sonra burun tıkanıklığını kifayət qədər yaxşılaşdırmayan əyri qığırdaq strukturlarını aradan qaldırmaq üçün həyata keçirilir.

Açıq septoplastika nədir?

Qığırdaq və sümük əyriliyinin birbaşa burun körpüsünün altından və ya septumun ucuna doğru uzandığı və klassik cərrahi üsullarla düzəldilə bilmədiyi hallarda açıq septoplastika texnikası istifadə olunur. Bu texnikada əməliyyat burunun xarici hissəsindən kəsiklə başlayır. Əyrilik düzəldildikdən sonra kəsiklər eyni şəkildə tikilir.

Septoplastikadan sonra şişkinlik olacaqmı?

Bəli, hər hansı bir cərrahi əməliyyatda olduğu kimi, toxuma sağalması zamanı burun içərisində bəzi şişkinlik (ödem) normaldır. Lakin septoplastika yalnız daxili hissələrə yönəldiyindən, görünən üz şişkinliyi və ya göyərmələri ümumiyyətlə gözlənilmir.

Septoplastika əməliyyatından sonra şişkinliyin azalması neçə gün çəkir?

Burun daxilində ən intensiv selikli qişa ödeminin dövrü ilk 3-5 gündür. Ümumiyyətlə, ödem ilk həftənin sonunda əsasən azalır. Lakin toxumaların tam sağalması və hava yollarının tam açılması 3-6 həftə çəkə bilər.

Septoplastikadan sonra burun tıkanıklığı yarana bilərmi?

Septoplastika əməliyyatından sonrakı ilk bir neçə gündə burun içərisində istifadə edilən silikon şinlər və ya əmələ gələn qabıq səbəbindən müvəqqəti burun tıkanıklığı yaşamaq tamamilə normaldır. Şinlər çıxarıldıqdan və həkiminiz tərəfindən tövsiyə edilən suvarma prosedurları aparıldıqdan sonra bu tıkanıklıq tez bir zamanda yox olur.

Septoplastika əməliyyatı nə qədər çəkir?

Bu əməliyyat təxminən 1-1,5 saat çəkir. Əməliyyat yerli və ya ümumi anesteziya altında həyata keçirilə bilər.

Septoplastika əməliyyatından sonra üzdə şişkinlik və göyərmələr yarana bilərmi?

Septoplastika əməliyyatı, burunun içərisində edilən kəsiklə burnu örtən selikli qişanın qaldırıldığı və altındakı arakəsmədəki sapmaların düzəldildiyi bir prosedurdur. Burnun xarici quruluşu müdaxilə etmədiyi üçün həmin nahiyədə şişkinlik və ya göyərmə olmayacaq.

Septoplastika əməliyyatından sonra burundan nəfəs almaq mümkündürmü?

Septoplastika əməliyyatından sonra burun içinə ortasında dəlikləri olan silikon burun doldurucusu yerləşdirilir və bu da xəstələrin əməliyyatdan sonra bu dəliklərdən rahat nəfəs almasına imkan verir.

Septoplastika əməliyyatından sonra silikon şinalar nə vaxt çıxarılır?

Silikon şinalar adətən əməliyyatdan bir və ya iki gün sonra çıxarıla bilər. Qanaxmanın idarə olunması və burun axıntısı əməliyyatının lazerlə aparıldığı hallarda qanaxmanın idarə olunması daha yaxşı nəticələnir. Lazerlə dəstəklənən əməliyyatlarda silikon şinalar adətən əməliyyatdan bir gün sonra çıxarılır.

Silikon burun plombunun vaxtından əvvəl çıxarılması ilə bağlı hər hansı bir risk varmı?

Əməliyyat zamanı qanaxma yaxşı nəzarət altına alınmazsa, silikon şinaların vaxtından əvvəl çıxarılması hematoma (burunda qan yığılması) riskini artıra bilər və onların çıxarılmasından sonra burun qanamasına səbəb ola bilər.

Septoplastika əməliyyatından sonra burun sarğıları və ya şinlər istifadə edilməlidirmi?

Septoplastika əməliyyatı yalnız burun içərisindəki septum adlanan qığırdaqın əyri hissələrinin çıxarılmasından ibarət olduğundan və burun körpüsünə toxunulmadığından, əməliyyatdan sonra gips və ya şina taxmağa ehtiyac yoxdur.

Septoplastika əməliyyatının riskləri nələrdir?

Düzgün texnika ilə aparılmayan septoplastika əməliyyatında burun ucunda və ya körpüsündə çökmələr, burun içərisində hematom adlanan qan yığılması və burun qanamasına səbəb olan infeksiya baş verə bilər. Lakin, düzgün texnika və qanaxmanın idarə olunması ilə bu risklər çox nadirdir.

Rinoplastika ilə septoplastika arasındakı fərq nədir?

Septoplastika sümük və qığırdaq toxumalarını düzəltmək üçün edilən burun əməliyyatıdır. Septoplastikada burunun xarici görünüşündə heç bir dəyişiklik olmur. Digər tərəfdən, rinoplastika burun formasındakı deformasiyaları düzəltmək üçün edilən estetik əməliyyatdır. 

Septoplastika əməliyyatının uğur nisbəti nə qədərdir?

Əməliyyatdan əvvəl cərrahi plan hazırlandıqda, uyğun texnika istifadə edildikdə və septoplastika təcrübəli əllər tərəfindən aparıldıqda nəticələr çox xoş və uğur nisbəti çox yüksək olur.

Septoplastikadan sonra burun plomblama niyə istifadə olunur?

Burun dolğusunun funksiyası burun dərisinin burun skelet strukturlarına erkən yapışmasını təmin etmək, burun əməliyyatı zamanı hərəkətli hala gələn sümük və qığırdaq strukturlarının bir-birinə yapışmasının və yerdəyişməsinin qarşısını almaq, arakəsməni və sümük strukturlarını dəstəkləmək, burun mukozasının şişməsinin və bir-birinə yapışmasının qarşısını almaq, burun qanamasını dayandırmağa kömək etmək və burun əməliyyatından sonra burna sızan hər hansı bir ifrazatı udmaqdır.

Septoplastika burun formasını dəyişirmi?

Septoplastika əməliyyatı burun formasını dəyişdirməyə yönəlmiş cərrahi əməliyyat deyil, burun içərisindəki tıxanmalara səbəb olan qığırdaq və ya kiçik sümük strukturlarını düzəldən funksional bir prosedurdur.

Septoplastika kosmetik prosedurdurmu?

Septoplastika burun tıkanıklığını aradan qaldırmağa yönəlmiş funksional bir əməliyyatdır və burun formasını və ya formasını dəyişdirmək üçün estetik bir prosedur deyil.

Septoplastikadan sonra bərpa dövrü necədir?

Sağalma müddəti insandan insana dəyişir, lakin orta sağalma müddəti 1 ilə 2 həftə arasında dəyişir. Xəstələr çox vaxt əməliyyatdan sonrakı ikinci gün normal həyatlarına qayıda bilirlər. Əməliyyatdan ən azı 3 həftə sonra dənizdə və ya hovuzda üzməkdən çəkinmək lazımdır.

Əməliyyatdan əvvəl hansı tədbirlər görülməlidir?

Ümumi anesteziya altında aparılan əməliyyatlar üçün qida və su qəbulu əməliyyatdan ən azı 6 saat əvvəl dayandırılmalıdır. Mütəmadi olaraq qəbul edilən hər hansı dərman (məsələn, qan durulaşdırıcılar, qan təzyiqi dərmanları və ya diabet dərmanları) barədə həkimə məlumat verilməlidir. Hətta hər hansı qida əlavələri, vitaminlər və bitki çayları belə əməliyyatdan ən azı bir həftə əvvəl dayandırılmalıdır.

Septoplastikadan sonra hansı tədbirlər görülməlidir?

-Əməliyyatdan sonra burun tamponu varsa, bir müddət ağızdan nəfəs almağınız lazım ola bilər. Bu səbəbdən ilk gündə isti və maye yeməklər yemək tövsiyə olunur. Lakin sonrakı dövrdə heç bir pəhriz məhdudiyyəti yoxdur.

– Həkim tərəfindən təyin olunan dərmanlar mütəmadi olaraq qəbul edilməlidir. 

-Əməliyyat nəticəsində burun daxilində qabıqlanma yarana biləcəyi üçün bu məqsədlə təyin olunmuş burun təmizləyici spreylərdən istifadə edilməlidir.

-Burun içindəki qabıqlar çıxarılmamalıdır.

-İlk 4 həftə ərzində intensiv və ağır məşqlərdən çəkinmək lazımdır.

Əməliyyatdan sonra insan nə vaxt normal həyata qayıda bilər?

Sağalma müddəti insandan insana dəyişə bilər. Orta hesabla sağalma müddəti 1 ilə 2 həftə arasındadır. Lakin, xəstələr çox vaxt əməliyyatdan sonrakı ikinci gün normal həyata qayıda bilərlər.

Əgər siz də qeyd olunan simptomları özünüzdə hiss edirsinizsə və ya peşəkar müayinəyə ehtiyac duyursunuzsa, vaxt itirmədən həkim qəbuluna yazılmağınız tövsiyə olunur.

Təcrübəli otorinolarinqoloq və estetik cərrah tərəfindən aparılan müayinələr nəticəsində sizə ən uyğun müalicə və ya prosedur planı təyin ediləcək.

İndi qəbula yazılın və sağlamlığınızı peşəkarlara etibar edin!